Plattere banden verminderen bodemverdichting

Tekst: Dienst Land en Bodembescherming, Departement LNE

Onze landbouw wordt alsmaar grootschaliger en de landbouwmachines worden alsmaar groter: grotere tractoren, grotere oogstmachines, grotere mesttanken,… Economisch gezien levert dit tijdswinst op, maar de bodem is er de dupe van! Onze bodem is niet sterk genoeg om dergelijke gewichten te dragen en wordt onherroepelijk samengedrukt. Dan spreekt men van bodemverdichting of bodemcompactie. Na regen loopt de schade nog veel hoger op, want een natte bodem heeft nog minder draagkracht dan een droge bodem.

De zichtbare schade, zoals diepe wielsporen en oppervlakkige verdichting, is nog herstelbaar. Maar de zwaarste gevolgen spelen zich veel dieper in de bodem af. Bodemverdichting kan gaan tot een diepte waar standaard grondbewerkingen, zoals ploegen, niet gebeuren. Deze schade is vrijwel onherstelbaar en heeft ook een belangrijk prijskaartje! De wortels van planten zijn niet in staat in de verdichte bodem te groeien, zodat zij het voor voeding en water moeten stellen met de toplaag van de bodem. Ook water dringt veel moeilijker in de bodem, zodat de grond heel nat blijft en er meer afstroming is. Anderzijds kan de bodem ook minder water vasthouden en kunnen planten te maken krijgen met droogtestress. Bovendien vraagt het bewerken van een verdichte bodem  ook meer trekkracht en brandstof. Hoewel grotere machines op het eerste zicht economisch interessant leken, is het kostenplaatje op termijn heel wat minder rooskleurig!

Gezien bodemverdichting zeer moeilijk hersteld kan worden, geldt hier zeer sterk het motto: beter voorkomen dan genezen! Vanzelfsprekend zijn alle maatregelen die zorgen voor een lager gewicht per band geschikt: kleinere machines, minder zware ladingen, meer wielassen, meer wielen per as,… Maar ook met plattere banden rijden zorgt ervoor dat de druk op de bodem aanzienlijk vermindert!

Om op het veld te rijden hoeven banden niet zo sterk opgepompt te zijn als voor het transport op de weg. Integendeel, hoe lager de bandendruk, hoe beter voor de bodem! Een plattere band zorgt ervoor dat er een groter contactoppervlak is tussen de band en het bodemoppervlak, zodat de druk op de bodem verkleint. Vergelijk het met lopen over de bodem met laarzen ten opzichte van naaldhakken! Te platte banden zijn natuurlijk te vermijden, anders geraken ze beschadigd. Daarom hoort er bij elke band een bandenspanningstabel, die de aanbevolen bandendruk weergeeft in functie van de belasting (gewicht) en de rijsnelheid. Doorgaans mogen de banden van landbouwmachines gerust platter staan dan nu gebruikelijk is!

Het enige nadeel is dat met de lagere bandendruk niet over de weg kan gereden worden, maar bandendrukwisselsystemen bieden hier de oplossing! Dankzij deze technologie kan de bandendruk vrij snel aangepast worden tussen het veld en de weg, wat zeker nodig is bij het uitrijden van mest of bij het oogsten.

Bodemverdichting is een onzichtbaar, maar zeer ernstig probleem. Rijden met zware machines op natte velden is absoluut te vermijden! Maar ook het aanpassen van de bandendruk helpt om verdichting te voorkomen. Hoe minder druk in de banden, hoe minder druk op de bodem!

Contact

Dienst Land en Bodembescherming
Departement Leefmilieu, Natuur en Energie
land@lne.vlaanderen.be